დღესაც, სრუდალში, ძველ კარებზე ქვაზე ჩანაწერია: "ჩამოსასმენი უნდა იყოს ოთხი — ჭეშმარიტება, ვნება, მეხი, მზერა." და როცა სოფელი გამოიყურება ღამით, ოთხი სხივი ცას უგზავნის — ყოველ სიტყვას თავისი ფერი: მწვანე წიგნების სიჩუმე, წითელი გულების ალი, ლურჯი ელვის ჭრა და ვერცხლისფერი თვალის ბრწყინვა. ადამიანები, რომლებიც მოდიან და მიდიან, წერდნენ თავიანთი თავის ისტორიებს იმ ოთხი ხმით — ზოგჯერ დასთან, ზოგჯერ განმარტებით, ზოგჯერ უცბად, ზოგჯერ წინასწარ — მაგრამ ყოველთვის მდგრადად, როგორც დრაკონები, რომლებსაც არასდროს ეთაყვანებოდნენ.

მოხუცი, რომელსაც ღიმილი ჰქონდა წლების შრამებით, წამოდგა და გარდაუვალი ჰკითხა: "როგორ გადავწყვიტოთ, რომელ სიტყვას ავყვეთ?" დრაკონებმა ერთმანეთს შეხედეს. ჭეშმარიტების ხმა აკვირდებოდა პირველ; ვნება წამოდგა, გაახმობინა და მიეჭრა ჰაერს მწარე სიტყვის მსგავსი. მეხი იცინოდა, ხოლო მზერა ოდნავ უკან დახეული იყო. ბოლოს, მათი უცხო და ძველებური ჰარმონია გაერთიანდა: ყველა სიტყვა ერთად შექმნილიყო.

სწორედ აქ, ქართულის გულში, სიტყვა აღარ იყო მხოლოდ იგი — იგი გახდა ქვა, ცეცხლი, სუფთა ელვა და შორეული მზერა; ოთხივე დრაკონი ერთად აქცევდნენ სისხლს ისტორიად და ისტორიას — სამარეკლად ადამიანური ცხოვრების.

სრუდალის პირქვანი მოაშკარავა ფიტული — ოთხივე დრაკონის მეტყველება ერთითერთმა. ისინი არ იყო დაპირისპირებული; არც მეგობრებად ჩამოყალიბებულან — ისინი იყვნენ ოთხი ცოცხალი განზომილება ერთი დიდი ამბის: ენის. სიტყვა აქ არ იყო მხოლოდ კომუნიკაცია — იგი იყო ჯადოსნური არსება, რომელსაც ჰქონდა სხეულის ძალა, სუნთქვის და ჭიშკრის ფუნქცია. თითოეული დრაკონის გამოსვლა იყო სიტყვა, რომელიც აცოცხლებდა ხალხს, რჩებოდა ქვის ზედაპირზე ან ურცხვად იჭედებოდა ბავშვების ტუჩებში.

Rogor Movatvinierot Drakoni 4 Qartulad Srulad

პირველი ხმა ჩამოიფართხალა — ჭეშმარიტების ხველა, თითქოს საძირკველიდან გამოკვეთილი გრამატიკით. მისი სიტყვებმა გამოკვეთეს ყველაფერი: დაკარგული სახელების სიმღერა, მდინარის ავდა-გამოღმიდან ამოღებული კილომეტრები, დააახვედრა სიტყვა, რომელსაც მხოლოდ კაცი-აღმაშენებელი იცნობდა. იგი ამბობდა: "სიტყვისა გარეშე არ არის სახლი; სიტყვა — ძვალი სამყაროსა." მისი ხმით სოფელს მორევმა მიეცა თავშესაფარი.

ქართულის პატარა სოფელი, სახელად სრუდალი, იდგა როგორც მინარობლობა ძველი ხიდან — ღრმად ფესვებით ნარეულით ისტორიის. სოფლისხევებში ამბობდნენ, რომ როდესაც ადამიანის სიტყვა მივა ცისკენ, დრაკონები ჩამომინგრავენ და დააფენენ ახალ ბაგეებს. ასე მოხდა, რომ ერთი ღამით, როცა მთვარე ერწყმოდა სახლის სახლის ჩრდილებს, სრუდალში შეეკრიბნენ კაცმაც და ქალმაც, ბრძნობამ და ბავშვმაც — რომ წასულიყვნენ და მოესმინათ.

მეორე ჩასუნთავდა და ჩაცხრა — ვნების სამურდო, whose breath turned simple phrases into embers. მისი სიტყვები ცეცხლთან ახლოს დადიოდა, ღიმილ-ჭიანჭველიან თვალებში ჩარჩობილი. იგი წერდა ზღაპრებს, რომლებიც ადამიანის გულში ბობოქრობდნენ — საყვარელი ქალის სახელი, დაკარგული ბეჭედი, ღამე როდესაც ვინმე პირველად იტირა. მისი ხმა უბიძგებდა, ტკბილდებოდა სუნთქვით, ბევრი როცა გაახსენდა, კანი მოშრა და გულში აიღო საწინააღმდეგო სურვილი: იმისკენ რომ შეეხო, რაც უკვე აღარ იყო.